BESİN KİRLİLİĞİ, ÖNLEMLERİ

Besin Kirlenmesi: Nüfus artışına paralel olarak daha çok ürün elde etmek için çeşitli çabalar sarf edilmektedir. Çalışmalar ürünün artışıyla ilgili iyi sonuçlar verirken bir yandan da besinlerin kirlenmesine yol açmaktadır. Bu kirlilik bitki çeşitliliğini tehlikeye düşürmüş birçok türün yok olmasına neden olmuştur. Besin kirlenmesi sonucunda en büyük zararı hayvanlar ve insanlar görür.

Nedenleri Ve Çeşitleri: Besin kirlenmesi çeşitli nedenlerle meydana gelmektedir. Bunlar;
1) Radyoaktif kirlenme
2) Tarımsal ilaçlarla kirlenme
3) Saklanma
4) Biyolojik kirlenme
5) Taşınma sırasında meydana gelen kirlenme

Radyoaktif Kirlenme: nükleer santrallerde meydana gelen patlamalar veya sızıntılar radyoaktif kirlenmeye yol açar. Bu maddeler bitkiler üzerine birikerek kirlenmelerine neden olur. Bu bitkiler besin olarak kullanılmayacağından toprağa gömülerek yok edilmek istenir. Yağmur suları toprağın derinliklerine sızdığı için sularda kirlenir. Radyoaktif kirlenmenin sonuçları yıllarca etkisini kaybetmez. Bu yolla kirlenen besinler canlılarda çeşitli hastalıklara sebep olur. Örneğin Çernobil kazası sonucu Doğu Karadeniz Bölgesinde erken ve sakat doğumlara, kanser hastalıklarına sıkça rastlanmıştır.

Ziraai Mücadele İlaçlarıyla Kirlenme: Ürünü zararlıya karşı korumak için ilaçlama yapılır. İlaçlar bitkiler üzerinde birikerek besin yoluyla insanlara ve hayvanlara taşınır. Zehir etkisini hemen gösterdiği gibi uzun süre sonra da kendisini gösterebilir. Örneğin DDT bitkileri üzerinde birikerek besin yoluyla hayvanlara ve insanlara taşınıyordu. Bitkiler üzerindeki etkisi uzun yıllar devam eden DDT alındıktan kısa bir süre sonra ölümlere yol açıyordu. Ülkemizde DDT kullanımı 1945 te yasaklanmıştır.

Tarımsal Gübrelemeyle Kirlenme: Artan nüfusa paralel olarak besin ihtiyacını karşılamak için bitkilerin daha çabuk büyümesi ve daha çok ürün vermesi için bazı hormonlu ilaçlar ve gübreler kullanılmaktadır. Bu ilaçlar ve gübreler hatalı ve fazla kullanıldıklarında bitkiler üzerinde birikerek kirlenmeye yol açar. Ayrıca bitkiler anormal şekilde büyürler.

Endüstriyel Atıklarla Kirlenme: Endüstriyel atıklar önce havayı ve suyu dolayısıyla da toprağı kirletirler. Havaya karışan kükürt dioksit, asit yağmurlarına dönüşerek yeryüzüne düşer. Böylelikle toprağın özellikleri bozulur ve yetişen bitkiler anormal olur ayrıca asit yağmurları bitkilerin kirlenmesine yol açar. Kirli sularla sulanan bitkiler ve suları içen hayvanlarda bu durumda zarar görür. Örneğin; endüstriyel atık olan civa beslenme yoluyla balıklardan insanlara geçerek hastalanmalarına ve ölmelerine yol açar.

Taşınma ve Saklanma Sırasındaki Kirlenme: Besinler pazar yerlerinde, marketlerde, manavlarda uzun süre açıkta bekletilirler. Böylelikle çevredeki kirlilikten etkilenirler. Uygunsuz koşullarda saklanan besinler, mikrop kaparlar. Yeteri kadar temizlenmeden yenilen besinler, mikroplarıyla birlikte vücuda girerek, insan sağlığını olumsuz yönde etkilerler.
Besinlerin uzun süre bozulmadan dayanabilmeleri ve olgunlaşabilmeleri için içlerine nitrat ve nitrit bileşikleri katılır. Besin yoluyla vücuda alınan bu bileşikler birikerek insanlarda kanserojen etki yaparlar.

Etkileri: Zirai mücadele ilaçları, bitkiler üzerinde birikerek, besinlerle insanlara ve hayvanlara geçerler. DDT vücutta yağ dokusunda birikir. Zamanla öldürücü boyutlara ulaşır.
Nükleer kirlenmede radyoaktif maddeler çevreye yayılarak bitkilerin üzerine çöker ve yağmur sularıyla su kaynaklarına taşınır. Ürünün artışı için toprağa verilen gübreler besin kirlenmesine yol açıp gübreleme sonucu açığa çıkan zehirli maddeler besin zinciriyle kullanım alanından uzaklara yayılmaktadır.
Kirli besinler, beslenme sonucu vücuda girerek mikropların yayılmasına neden olurlar. Sonuçta besin zehirlenmesi, kolera, dizanteri, sarılık gibi hastalıkları ortaya çıkarır.

Önlemler:
1- Besinler iyice yıkandıktan, temizlendikten sonra tüketilmelidir.
2- Besinler uzun süre bekletilmemelidir.
3- Ambalajlı satılan besinlerin üzerinde TSE damgası aranmalıdır.
4- Ambalajlı satılan besinleri, son kullanım tarihi geçmiş olanları kesinlikle tüketilmemelidir.
5- Ürünler üretim sırasında hatalı gübrelenmemeli, ilaçlanmamalıdır.
6- Nükleer sızıntıya veya patlamaya maruz kalmış besinler kesinlikle tüketilmemelidir.
7- Çevreyle birlikte besinlerin kirlenmemesi için atıklar arıtılmadan sulara verilmemeli, toprağa atılmamalıdır.

 
   
     
 
    

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !